Nhiều người lần đầu mở ChatGPT lên đều có chung một cảm giác: “Ờ… rồi mình phải gõ gì bây giờ?”
Không phải vì công cụ này khó, mà vì nó quá rộng. Viết được, dịch được, giải thích được, lên kế hoạch được, thậm chí trò chuyện như người thật. Thành ra người mới rất dễ… đứng hình.
Nếu bạn cũng đang ở trạng thái đó, thì yên tâm. Ai cũng từng như vậy thôi. Vấn đề không phải là bạn chưa giỏi công nghệ, mà là chưa biết bắt đầu từ đâu cho đúng. Bài này viết ra để trả lời đúng câu hỏi đó.
ChatGPT không phải “phần mềm”, mà là một người cộng tác
Trước khi nói học từ đâu, cần sửa một suy nghĩ phổ biến: ChatGPT không giống Word, Excel hay một app thông thường. Nó không có menu “File – Edit – View” cho bạn lần mò. Nó giống một người bạn ngồi đối diện hơn. Bạn nói thế nào, nó trả lời thế đó.
Vì vậy, học ChatGPT thực chất là học cách nói chuyện với nó. Nghe đơn giản, nhưng đây chính là chỗ nhiều người mới vấp.
Bước đầu tiên: dùng ChatGPT cho việc bạn đang làm hằng ngày
Sai lầm phổ biến nhất của người mới là… học ChatGPT một cách trừu tượng.
Nào là “Prompt Engineering”, nào là “AI workflow”, nghe rất kêu, nhưng cuối cùng lại chẳng dùng vào đâu.
Cách dễ nhất để bắt đầu là:
👉 Bạn đang làm gì hằng ngày, hãy đưa việc đó vào ChatGPT.
Ví dụ:
-
Viết email → nhờ ChatGPT viết lại cho gọn
-
Học ngoại ngữ → nhờ giải thích từ vựng, sửa câu
-
Làm bài tập → nhờ phân tích đề, gợi ý hướng làm
-
Làm việc văn phòng → nhờ tóm tắt, lập checklist
Không cần phức tạp. Cứ gõ y như cách bạn nói với một người thật. Ban đầu có thể hơi “ngố”, nhưng không sao cả.
Đừng học prompt ngay, hãy học cách đặt câu hỏi
Nhiều bài viết khuyên người mới học prompt mẫu. Thật ra, chưa cần vội.
Thứ bạn nên học trước là:
-
Nói rõ mình muốn gì
-
Đưa đủ ngữ cảnh
-
Và sẵn sàng nói lại nếu câu trả lời chưa đúng
Thay vì hỏi:
“Viết giúp tôi bài này”
Hãy hỏi:
“Viết giúp tôi một bài khoảng 1000 từ, giọng tự nhiên, dành cho người mới, chủ đề là…”
ChatGPT không đọc được suy nghĩ của bạn. Nhưng nó rất giỏi làm đúng khi bạn nói rõ.
Học ChatGPT bằng cách… sửa nó
Một điều hay ho mà ít người mới để ý: bạn không cần câu trả lời hoàn hảo ngay từ đầu.
Cứ coi câu trả lời đầu tiên là bản nháp. Sau đó bạn có thể nói:
-
“Viết lại ngắn hơn”
-
“Đổi giọng văn thân thiện hơn”
-
“Giải thích đơn giản hơn cho người mới”
-
“Cho ví dụ thực tế hơn”
Việc chỉnh sửa này chính là lúc bạn học được rất nhiều. Bạn sẽ dần hiểu: nói thế nào thì ChatGPT hiểu nhanh, nói kiểu nào thì lan man.
Người mới nên học ChatGPT theo 3 tầng
Nếu phải chia ra cho dễ hình dung, thì việc học ChatGPT có thể đi theo 3 tầng:
Tầng 1 – Sử dụng cơ bản
-
Hỏi – đáp
-
Viết – sửa – tóm tắt
-
Giải thích kiến thức
Chỉ cần tầng này thôi là bạn đã dùng được ChatGPT tốt hơn rất nhiều người rồi.
Tầng 2 – Dùng để hỗ trợ công việc/học tập
-
Viết báo cáo, bài luận
-
Lên dàn ý, kế hoạch
-
Học ngoại ngữ, luyện nói, luyện viết
Đây là lúc bạn bắt đầu thấy ChatGPT “đáng tiền”.
Tầng 3 – Cá nhân hóa cách dùng
-
Biết yêu cầu giọng văn
-
Biết chia nhỏ nhiệm vụ
-
Biết dùng ChatGPT như một trợ lý thật sự
Người mới không cần vội lên tầng 3. Cứ đi từ từ, rất tự nhiên.
Đừng sợ dùng sai, ChatGPT không chấm điểm bạn
Nhiều người mới có tâm lý ngại:
“Gõ vậy có đúng không?”
“Hỏi vậy có ngu không?”
Tin vui là: ChatGPT không đánh giá bạn. Không ai nhìn thấy câu hỏi của bạn cả. Bạn hỏi càng ngây ngô, bạn càng học nhanh.
Thậm chí, những câu hỏi rất đời thường như:
-
“Giải thích cho tôi như cho học sinh cấp 2”
-
“Nói kiểu dễ hiểu hơn được không?”
lại cho ra kết quả rất tốt.
Học ChatGPT không phải học một lần là xong
ChatGPT không giống một khóa học có giáo trình. Nó giống một kỹ năng hơn. Bạn dùng càng nhiều, bạn càng quen. Và càng quen, bạn càng thấy nó mạnh.
Hôm nay bạn dùng để:
-
Viết vài dòng email
Một tháng sau, bạn có thể dùng để:
-
Lên kế hoạch học tập
-
Viết bài dài
-
Hỗ trợ công việc nghiêm túc
Không cần ép bản thân phải “thành thạo AI” ngay. Cứ dùng trước đã.
Vậy rốt cuộc, người mới nên học ChatGPT từ đâu?
Câu trả lời ngắn gọn là:
👉 Từ chính nhu cầu của bạn.
Đừng học vì người khác nói hay.
Đừng học vì sợ tụt lại phía sau.
Hãy mở ChatGPT lên và hỏi một câu rất thật, rất đời, rất “của bạn”. Từ câu hỏi đó, mọi thứ sẽ tự mở ra.
Và đến một lúc nào đó, bạn sẽ nhận ra:
À, hóa ra mình không “học ChatGPT”, mà là đang học cách làm việc thông minh hơn.
