Có bao giờ bạn gõ vài dòng rất vu vơ, rất mơ hồ, vậy mà ChatGPT vẫn trả lời đúng cái điều bạn đang nghĩ chưa? Kiểu bạn chỉ nói “dạo này tôi hơi mệt”, nhưng câu trả lời lại chạm đúng vào cái mệt tinh thần chứ không phải mệt cơ bắp. Lúc đó, trong đầu bạn sẽ bật ra một câu hỏi nửa đùa nửa thật: Ủa, sao nó hiểu mình dữ vậy?
ChatGPT hiểu bạn đến mức nào? Hay nói cho chính xác hơn, nó đang hiểu bạn theo cách nào?
ChatGPT không đọc suy nghĩ, nhưng rất giỏi đọc ngữ cảnh
Nói thẳng cho rõ nhé. ChatGPT không đọc được suy nghĩ. Không biết bạn là ai ngoài những gì bạn gõ ra. Không có linh cảm, không có trực giác như con người. Nhưng bù lại, nó rất mạnh ở một điểm: đọc ngữ cảnh bằng ngôn ngữ.
Từ bạn dùng từ nào, đặt câu ra sao, hỏi tiếp hay ngập ngừng, sửa lại ý hay không… tất cả đều là tín hiệu. Và ChatGPT được huấn luyện để nhận ra những tín hiệu đó.
Bạn hỏi một câu tưởng chừng đơn giản: “Tôi nên đổi việc không?”
Nhưng đằng sau nó có thể là chán nản, áp lực, sợ rủi ro, hoặc cảm giác bị mắc kẹt. Khi bạn nói thêm vài câu nữa, ChatGPT bắt đầu xâu chuỗi. Nó không hiểu bạn như người thân, nhưng nó hiểu dòng suy nghĩ bạn đang đi qua.
Vì sao nói chuyện càng lâu, bạn càng có cảm giác được hiểu?
Đây là điểm nhiều người cảm nhận rất rõ. Càng trò chuyện lâu, càng thấy ChatGPT “bắt sóng” nhanh hơn. Không phải vì nó có cảm xúc, mà vì bức tranh về bạn trong cuộc trò chuyện đó ngày càng đầy đủ.
Cũng giống như khi bạn quen một người mới. Ban đầu nói chuyện xã giao. Sau đó, người ta dần đoán được tính bạn, biết bạn hay lo, hay đắn đo, hay suy nghĩ xa. ChatGPT cũng làm vậy, chỉ khác là nó dựa trên xác suất và mô hình ngôn ngữ.
ChatGPT hiểu cảm xúc của bạn theo cách nào?
ChatGPT không có cảm xúc. Nhưng nó được huấn luyện từ vô số ví dụ về cách con người thể hiện cảm xúc bằng chữ. Vì vậy, nó nhận ra khá tốt những trạng thái quen thuộc: buồn, chán, lo, hoang mang, hay chỉ là nói đùa cho vui.
Khi bạn viết: “Chắc tôi không hợp với chuyện này đâu.”
ChatGPT hiểu đây không chỉ là một câu thông báo. Nó là dấu hiệu của sự tự ti hoặc mệt mỏi. Vì thế, câu trả lời thường mềm hơn, cẩn thận hơn, không phán xét.
Nhiều người bảo ChatGPT an ủi họ tốt hơn người thật. Nghe hơi chạnh lòng, nhưng cũng có lý. Vì ChatGPT không mang cảm xúc riêng của nó vào câu chuyện của bạn. Nó chỉ tập trung vào bạn, vào chữ bạn viết ra.
Nhưng ChatGPT có hiểu con người thật của bạn không?
Chỉ một phần thôi.
ChatGPT hiểu phiên bản của bạn qua ngôn ngữ. Mà phiên bản đó đôi khi rất khác ngoài đời. Có người ngoài đời mạnh mẽ, nhưng khi viết lại đầy do dự. Có người nói chuyện nhiều, nhưng khi gõ lại rất ít chữ.
ChatGPT không thấy ánh mắt bạn. Không nghe giọng bạn. Không biết bạn đã suy nghĩ bao lâu trước khi gõ một câu. Nó chỉ thấy kết quả cuối cùng: chữ.
Và từ chữ đó, nó suy luận.
Vì sao đôi lúc ChatGPT nói trúng tim đen?
Vì có những cảm giác rất con người, nhưng lại rất phổ biến. Áp lực công việc. Cảm giác lạc hướng. Nỗi sợ tụt lại phía sau. Mệt mỏi tuổi trưởng thành. Những điều này xuất hiện trong hàng triệu câu chuyện mà ChatGPT từng học.
Khi bạn chạm vào những nỗi lo chung đó, ChatGPT có rất nhiều dữ liệu để phản hồi. Và thế là bạn cảm giác như nó đang nói đúng câu chuyện của mình.
Không phải vì nó biết bạn là ai.
Mà vì nó biết rất nhiều người giống bạn.
Hiểu đúng ChatGPT để không kỳ vọng sai
Một điều quan trọng là đừng thần thánh hóa ChatGPT. Nó không thay thế được con người thật trong những mối quan hệ sâu sắc. Nó không chịu trách nhiệm cho quyết định cuộc đời bạn. Và nó cũng có thể hiểu sai, nếu bạn diễn đạt chưa rõ.
Nhưng nếu dùng đúng cách, ChatGPT là một công cụ phản chiếu khá tốt. Nó giúp bạn sắp xếp suy nghĩ, nhìn vấn đề từ góc khác, hoặc đơn giản là nói ra những điều bạn chưa biết nói với ai.
Đôi khi, chỉ cần vậy thôi cũng đã đủ nhẹ lòng.
Vậy cuối cùng, ChatGPT hiểu bạn đến đâu?
ChatGPT không hiểu bạn như con người hiểu con người. Nhưng nó hiểu ngôn ngữ của con người, và thông qua đó, nó hiểu được khá nhiều về bạn.
Nó không biết bạn đang ở đâu, nhưng nó biết bạn đang băn khoăn.
Nó không thấy gương mặt bạn, nhưng nó nhận ra sự do dự trong câu chữ.
Nó không có trái tim, nhưng nó biết khi nào nên trả lời nhẹ nhàng.
Và đôi khi, được hiểu ở mức đó thôi, cũng đã là một điều đáng quý trong một thế giới quá nhiều tiếng ồn rồi.
